fbpx

Εφήμερα και επιφανειακά

18/11/94

Η τέχνη και η γνώση είχαν κάποτε για σύμμαχο και συνεργάτη τον χρόνο και την διάρκεια, το βάθος και την ουσία.

Στόχος υπήρχε για κίνητρο και όχι για όφελος. Το «τέλος» σήμαινε σκοπό κι όχι τέρμα.

Σήμερα, η διάσταση του χρόνου είτε ηθελημένα αγνοείται είτε ασυνείδητα μετατρέπεται σε αντίπαλο. Κι όσα κινούνται στην επιφάνεια κρύβουν επιμελώς τα βάθη.

Η τέχνη προσαρμόστηκε, υποχρεωτικά και πειθήνια, και από απόστολος της διάρκειας και της κρυφής σκιάς των πραγμάτων έγινε προπαγανδιστής του εφήμερου και του επιφανειακού. Η μόδα έγινε τέχνη και η τέχνη της μόδας. Η επιφάνεια έγινε κώδικας συμπεριφοράς και διαβατήριο επιτυχίας. Για τον καλλιτέχνη επιτυχία είναι η ταχεία αναγνώριση των επιφανειακών αρετών που καθιστούν την τέχνη τού τής μόδας. Για τον θεατή απόλαυση είναι η ικανότητα να συλλαμβάνει ταχέως τα επιφανειακά εκείνα χαρακτηριστικά που καθησυχαστικά τον συνδέουν με το σήμερα που γνωρίζει.

Η γνώση έπαψε να αποτελεί διαδικασία, μια και κάτι τέτοιο προϋποθέτει το άγνωστο και την ατέρμονα αναζήτησή του. Από το «βιβλίο της σοφίας» μεταπηδήσαμε στις «οδηγίες χρήσεως». «Τι» χρειάζεται να ξέρουμε «για να». Ο εφήμερος στόχος τής γνώσης δεν χρειάζεται πράγματι παρά την κατοχή επιφανειακών στοιχείων. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, από απλές αριθμο-γραφομηχανές έγιναν συλλέκτες πληροφοριών, δηλαδή στοιχείων επιφανείας, των οποίων η επεξεργασία αποκομμένη από τον χρόνο της ζωής εξυπηρετεί μόνο το σήμερα.

Το πνεύμα μας εύκολα προσαρμόστηκε σ’ αυτή την αδράνεια που του εξασφαλίζει την ψευδαίσθηση της γνώσης στον μικρότερο δυνατό χρόνο. Η πρώτη τρέφεται με ταχύτητα και ποσότητα. Η δεύτερη με διάρκεια και ποιότητα. Ίσως όλα αυτά να οφείλονται στον φόβο του σύγχρονου ανθρώπου πως δεν αποτελεί κομμάτι του σύμπαντος και του χρόνου. Ίσως να φταίει η ψευδαίσθηση ότι η διόγκωση του σήμερα απομακρύνει το αύριο με τον τρόμο του θανάτου που κρύβει. Ίσως η ταχύτητα να διώχνει τη σκέψη και τα οδυνηρά αδιέξοδα στα οποία συχνά η τελευταία μας οδηγεί.

Πριν από πολλά, όμως, χρόνια, ένας καλόγερος στο μοναστήρι του Σινά ξεκίνησε να φτιάξει ένα Ευαγγέλιο. Έκοψε τις σελίδες, έδεσε το βιβλίο κι ύστερα άρχισε να ζωγραφίζει και να φιλοτεχνεί με χρυσάφι και χρώματα την πρώτη σελίδα. Του πήρε μια ζωή προτού προλάβει να περάσει στη δεύτερη. Έτσι κέρδισε για σύμμαχο τον χρόνο και έκλεισε στις λευκές σελίδες τη γνώση. Προς μεγίστην του Ανθρώπου δόξαν.