fbpx

Συνέπεια και Αντίφαση

11-8-94

Η συνεχής και αδιάκοπη ροή και αλλαγή είναι ένας νόμος που όλοι γνωρίζουμε και αποδεχόμαστε, χωρίς όμως να του επιτρέπουμε να κατευθύνει τις πράξεις μας. Από τα μικρά μας χρόνια μας προτρέπουν σε υιοθέτηση απόψεων και ιδεών, σε επιλογές κατευθύνσεων και προσώπων, των οποίων η ενδεχόμενη εν συνεχεία απόρριψη θα στιγματίζεται με τη μορφή της ασυνέπειας. Αλλά και εμείς γαντζωνόμαστε για χρόνια σε ότι υιοθετήσαμε και επιλέξαμε, αδύναμοι να δεχτούμε ότι οι συνθήκες άλλαξαν, όπως και η σχέση μας μαζί τους. Φοβόμαστε να πιστέψουμε ότι δεν είναι όλα προβλέψιμα. Ότι η πρόοδος μπορεί να γίνει οπισθοδρόμηση. Ότι ο έρωτας μετατρέπεται συχνά σε αδιαφορία. Ότι αυτά που κάποτε μας συγκίνησαν δεν το επιτυγχάνουν πια. Ότι αξίες που πιστέψαμε δεν είναι αμετακίνητες αλήθειες. Ότι δόγματα που διδαχτήκαμε διαψεύστηκαν απ’ τη συνείδησή μας. Τρομάζουμε μόλις σκεφτούμε ότι στον κόσμο δεν βρεθήκαμε να κατακτήσουμε μια παγωμένη σοφία, αλλά να γευτούμε τη διαδικασία της ζωής που περνάει μέσα από τη διαδικασία της γνώσης και της αμφιβολίας. Να συντάξουμε μονάχα ένα ερωτηματολόγιο, αφού ο καιρός δεν επαρκεί για απαντήσεις. Να καταλάβουμε ότι πιστός είναι εκείνος που αμφιβάλλει για την πίστη του, και σοφός όποιος αμφισβητεί τη γνώση του. Αν όμως κάποιος τολμήσει να αμφισβητήσει, έστω κατ’ ελάχιστον, όσα πίστευε για αληθινά, θα αντιμετωπίσει την περιφρόνηση και θα κατηγορηθεί ως ασυνεπής, ή ακόμα και καιροσκόπος, ή επίορκος.

Ποια όμως είναι εκείνη η ηλικία–όριο μέχρι την οποία δικαιούται κανείς να ψάχνει, να μαθαίνει, να αμφιβάλλει; Ποιος αποφασίζει την αμετάκλητη κατάταξή μας και μάς καταδικάζει στην ασφυκτική συνέπεια;

Άλλωστε, συνέπεια ως προς τι; Αφού η τυφλή συμμόρφωση με όσα πιστεύαμε στο παρελθόν, εις βάρος των σημερινών μας πεποιθήσεων, θα μας καθιστούσε ασυνεπείς προς τον εαυτό μας.

Δεν οφείλουμε εξηγήσεις για την αντίφαση ανάμεσα στο χτες και στο σήμερα. Αρκεί κάθε φορά με ειλικρίνεια να επιλέξουμε.

Άλλωστε, πραγματική αντίφαση ουδέποτε υπάρχει, αφού οι πράξεις και πεποιθήσεις μας συνέχονται εσωτερικά από την προσωπικότητά μας. Αυτή όμως η εσωτερική συνοχή προκύπτει, δεν μας καθοδηγεί. Μοναδικός μας γνώμονας ας είναι η συνέπεια στην κάθε στιγμή και η διαφύλαξη του δικαιώματος για την αντίφαση και την αλλαγή. Αλλιώς η συνέπεια γίνεται στόχος και η διαδικασία της γνώσης μέσον.