fbpx

Η αδιαίρετη ταυτότητα τής φωτογραφίας

Φωτογράφος-Καθημερινή

Οκτώβριος 2003

Κατά την άποψη τής πλειοψηφίας των ανθρώπων μια φωτογραφία αποτελείται από τη συρραφή πολλών επί μέρους πληροφοριών. Σύμφωνα επομένως με αυτή την αντίληψη μπορεί κανείς να την τεμαχίσει ελευθέρως και να δημιουργήσει ένα νέο συνδυασμό πληροφοριών. Την άποψη αυτή έχουν προ πολλού ενστερνισθεί πλήρως οι γραφίστες. Αυτοί μάλιστα βλέπουν τη φωτογραφία σαν ένα άμορφο σύνολο στοιχείων, από το οποίο αντλούν οτιδήποτε τους βοηθάει στη φόρμα και στο ύφος που εκείνοι θέλουν να δώσουν στο δικό τους τελικό έργο, επιδεικνύοντας πλήρη αδιαφορία και άκρα περιφρόνηση στο γεγονός ότι χρησιμοποιούν το έργο κάποιου άλλου. Είναι αμφίβολο αν απέναντι σε οποιοδήποτε έργο ανθρώπινης έκφρασης έχει εκδηλωθεί τέτοια περιφρόνηση, όσο απέναντι σε μία φωτογραφία. Αν οποιοδήποτε κείμενο, από μια σχολική έκθεση μέχρι ένα λογοτέχνημα περνώντας από ένα δημοσιογραφικό άρθρο, κοβόταν με αντίστοιχα βάρβαρο τρόπο, ο συντάκτης του και όλοι οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τής ανθρώπινης αξιοπρέπειας θα πρότασσαν τα στήθη τους. Αν σε οποιοδήποτε βιβλίο παρουσιαζόταν το τμήμα ενός ζωγραφικού πίνακα, χωρίς ειδική μνεία ότι αποτελεί απόσπασμά του, όλοι οι ειδικοί θα στιγμάτιζαν μια τέτοια συμπεριφορά. Αν από οποιαδήποτε κινηματογραφική ταινία κοβόταν ένα τμήμα της, οι πάντες θα μιλούσαν για λογοκρισία, ή για ανεπίτρεπτη επέμβαση στο έργο ενός δημιουργού. Όταν όμως αναλογιστεί κανείς ότι οι περισσότερες δημοσιευμένες φωτογραφίες σε εξώφυλλα βιβλίων, αφίσες, περιοδικά και εφημερίδες έχουν αλλοιωθεί ή τεμαχιστεί χωρίς την άδεια τού δημιουργού τους και χωρίς να προκληθεί η παραμικρή αντίδραση από όσους γνωρίζουν τον ακρωτηριασμό τους, γίνεται αντιληπτό το μέγεθος τής περιφρόνησης απέναντι στη φωτογραφία. Μια φωτογραφία όμως δεν είναι τίποτε άλλο (αλλά αυτό είναι ήδη κάτι πολύ σημαντικό) από μια ελεύθερη και προσωπική πρόταση ενός ανθρώπου, ο οποίος έκανε τη δική του επιλογή μπροστά στο σύνολο των πληροφοριών τού κόσμου και μας έδωσε τη δική του άποψη πάνω στην πραγματικότητα που μας περιβάλλει. Κάθε τρίτη επέμβαση συνιστά κλοπή ή παραχάραξη. Ο σεβασμός απέναντι στην ελευθερία τής έκφρασης επιβάλλει την καταδίκη αυτής τής εκτεταμένης πρακτικής.