Αποσπάσματα από το βιβλίο τού Robert Adams “Beauty in Photography”. Ο Robert Adams δεν είναι μόνον ένας πολύ καλός σύγχρονός μας αμερικανός φωτογράφος, αλλά, όπως μάς αποδεικνύει με το βιβλίο του “Beauty in Photography” και ένας πολύ ευαίσθητος στοχαστής τής τέχνης. Οι παρατηρήσεις του έχουν μεγαλύτερη αξία, αφού προέρχονται όχι από έναν απλό θεωρητικό αλλά από έναν καλλιτέχνη φωτογράφο.

“Γιατί η φόρμα είναι ωραία; Διότι πιστεύω ότι μάς βοηθάει να αντιμετωπίσουμε τον χειρότερο φόβο μας, την υποψία ότι η ζωή μπορεί να είναι χάος και ότι κατά συνέπεια τα βάσανά μας δεν έχουν νόημα...

“Η τέχνη είναι αφαιρετική. Η τέχνη απλοποιεί. Δεν μοιάζει ποτέ ακριβώς με την ζωή. Στις οπτικές τέχνες αυτή η προσεκτική επιλογή με στόχο την τάξη λέγεται σύνθεση...

“Ένα έργο τέχνης δεν πρέπει να φαίνεται πως έγινε δύσκολα. Επιμένω: να φαίνεται. Διότι βέβαια κανένα έργο τέχνης δεν είναι εύκολο να γίνει….“Μόνον φωτογραφίες που φαίνεται να έχουν γίνει με ευκολία υπαινίσσονται ότι το Ωραίο είναι καθημερινό...

“Αν εξετάσετε ένα περιοδικό μεγάλης κυκλοφορίας θα δείτε ότι οι περισσότερες φωτογραφίες προδίδουν ενοχλητικό κόπο: παράξενες γωνίες, ακραίες εστιακές αποστάσεις φακών, εκκεντρικές τεχνικές σκοτεινού θαλάμου, αποκαλύπτουν μια πάλη να πάρει το σοκ και η τεχνολογία τη θέση τής οπτικής θεώρησης. Πόσοι σημαντικοί φωτογράφοι, στο κάτω-κάτω, έχουν βασιστεί στον τηλεφακό; Αντίθετα το έργο τους συνήθως χαρακτηρίζεται από μια οικονομία μέσων...

“Εδώ και λίγο καιρό κατάλαβα ότι μπορούσα να κερδίζω τη ζωή μου διδάσκοντας φωτογραφία. Ταυτοχρόνως γνώριζα ότι παρέμενε αδύνατον να επιζήσω φωτογραφίζοντας, δηλαδή κάνοντας αυτό που θα δίδασκα. Ειρωνείες τέτοιου είδους δεν γλυκαίνουν τη ζωή...

“Είναι πιο δύσκολο στη φωτογραφία από όσο στη ζωγραφική να καθιερώσεις ένα αναγνωρίσιμο ύφος. Αυτό οδηγεί σε απεγνωσμένες προσπάθειες να καθιερωθεί ύφος, όποιο κι αν είναι αυτό, και να δημιουργηθούν τεχνικά προχωρημένες αλλά κούφιες εικόνες...

“Εξηζητημένα σχήματα ερμηνείας, όπως η ψυχανάλυση, έχουν γενικώς την τάση να απομακρύνουν από τις φωτογραφίες και να υπεραπλουστεύουν το μυστήριο και την βαθύτερη αξία τού έργου τέχνης...

“Πολλοί κριτικοί βασίζονται στην εσφαλμένη αντίληψη ότι αφού η τέχνη είναι μυστηριώδης, έτσι πρέπει να είναι και η κριτική. Αλλά κριτική και τέχνη δεν είναι συνώνυμες. Η δουλειά τής κριτικής είναι να διαλευκάνει το μυστήριο τής τέχνης, χωρίς να το καταστρέφει...

“Κάθε τέχνη ξεπηδά μέσα από ένα φόντο συμβάσεων που δημιούργησαν οι προγενέστεροι. Κάθε σοβαρός καλλιτέχνης δανείζεται όχι μόνον από αυτές τις συμβάσεις, αλλά και από τους καλλιτέχνες που θαυμάζει. Ένας νέος καλλιτέχνης μπορεί να προχωρήσει μόνον αν μετριέται με κάποιον πιο μεγάλο απ’ αυτόν. Η δημιουργία από το τίποτα είναι δυνατή μόνον απ’ τον Θεό....

“Το πρώτο πράγμα που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι κάθε τέχνη κινείται μέσα στα όριά της. Προσπάθειες, χαρακτηριστικές τής αφελούς εποχής μας, να σπρώξουμε πίσω αυτά τα όρια, δεν αποδείχτηκαν απελευθερωτικές και διαρκείς. Τα όρια μιας τέχνης μπορεί να συνεισφέρουν στη δύναμή της...

“Ανησυχώ με τον χρόνο που ξοδεύουν οι φωτογράφοι προσπαθώντας να αναβιώσουν τη φωτογραφική τεχνολογία τού 19ου αιώνα. Υπάρχουν πολλές ενδιαφέρουσες χρήσεις για κάθε φωτογραφική μέθοδο, αλλά τόσοι πολλοί σύγχρονοι οπαδών των παλιών μεθόδων τοποθετούν τις ελπίδες τους στο να ξαναεφαρμόσουν τις παλιές μεθόδους μια ακόμη φορά. Τα αποτελέσματα είναι προς στιγμήν χαριτωμένα, αλλά τελικώς θλιβερά. Μια υποσημείωση στην ιστορία με λίγη ζαχαρίνη. Κανένας σοβαρός καλλιτέχνης δεν θα επαναλάμβανε απλώς έναν άλλο. Αν η ιστορία τής τέχνης αποτελείται από επαναλήψεις, αυτές πρέπει να περικλείουν μια διαφορά. Ο καλλιτέχνης πρέπει να λέει, όπως ο Μatisse, ότι “δέχθηκα επιρροές αλλά νομίζω ότι πάντοτε ήξερα πώς να κυριαρχήσω πάνω τους”. Αυτή η ανάγκη ανεξαρτησίας είναι συνδεδεμένη με τη φύση τής τέχνης, αφού ο καλλιτέχνης αφοσιώνεται στην τέχνη ακριβώς επειδή πιστεύει ότι βλέπει πράγματα που δεν βλέπουν άλλοι. Αν στη διάρκεια τής εκπαίδευσής του ανακαλύψει έναν καλλιτέχνη τού οποίου μοιράζεται πλήρως τη ματιά, τότε γίνεται οπαδός, αντί να γίνει ο ίδιος καλλιτέχνης, γίνεται συλλέκτης, ή δάσκαλος, ή κριτικός. Αν όμως βρει ότι κανείς δεν κάνει φωτογραφίες σαν αυτές που έχει στο μυαλό του, τότε πρέπει να προσπαθήσει να τις κάνει. Νέες φωτογραφίες είναι ο μόνος τρόπος να αποφύγει την εξορία από τον εαυτό του.”