fbpx

045. Τέχνες και τέχνη

Δευτέρα, 07 Νοεμβρίου 2016 11:11

Το σαρακοστό πέμπτο από τη σειρά videos "Μικροί Μονόλογοι από τον Πλάτωνα Ριβέλλη για τη Φωτογραφία και την Τέχνη".

Τέχνες και τέχνη

Λέμε η τέχνη και οι τέχνες. Και για κάποιο λόγο υπάρχει μια γενική κατηγορία όπου όλες οι τέχνες φαίνεται να συγκεντρώνονται στην ίδια αφετηρία με τον ίδιο σκοπό. Πράγματι, αυτό το πνευματικό στοιχείο των τεχνών, θα λέγαμε το άχρηστο στοιχείο των τεχνών, διατρέχει όλες τις τέχνες. Δηλαδή η τέχνη, κατά κάποιο τρόπο, είναι αυτοσκοπός. Απ’ την άλλη μεριά η σύγχρονη τάση να πούμε ότι όλες οι τέχνες είναι το ίδιο, δεν νομίζω ότι βοηθάει, ούτε την τέχνη ούτε τις τέχνες. Βεβαίως υπάρχουν γειτνιάσεις, ή παντρέματα, των τεχνών, αλλά ακόμα και αν μία χορογράφος όπως η Pina Bausch έχει πολλά σκηνικά στοιχεία, παραμένει παρόλα αυτά μια τέχνη του χορού και όχι του θεάτρου. Μπορεί να είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος και της μουσικής και του λόγου σε μια ταινία, αλλά παραμένει κινηματογράφος και όχι θέατρο, ούτε λογοτεχνία. Η μεγάλη δυσκολία λόγου χάριν του να μεταφέρεις ένα μυθιστόρημα στην οθόνη είναι να το κάνεις ταινία και να μην είναι πλέον βιβλίο. Άρα δεν βλέπω γιατί πρέπει όλα να γίνουν το ίδιο. Φυσικά και υπάρχουν συγγένειες, φυσικά και συγγενεύει η φωτογραφία με όλες τις τέχνες. Το ζήτημα δεν είναι να βρούμε τις συγγένειες, είναι να εντοπίσουμε τις διαφορές, έτσι ώστε να αξιοποιηθεί καλύτερα αυτό που κάνει η φωτογραφία. Όλοι αυτό ψάχνουν. Ο Tarkovski σχεδόν όταν τελείωνε τη ζωή του έλεγε ακόμα ψάχνω τι ακριβώς είναι ο κινηματογράφος. Έχω την τάση, επειδή ακριβώς όλοι κυνηγούν τις ομοιότητες, να κυνηγάω τις διαφορές ή να κυνηγάω τις πιο παράξενες ομοιότητες. Λόγου χάριν πιστεύω ότι η φωτογραφία έχει μεγαλύτερη συγγένεια με τη γλυπτική από ό,τι με τη ζωγραφική, αν και όλοι θεωρούν ότι επειδή είναι επίπεδες και επειδή εκτίθενται σε έναν τοίχο οι δύο τελευταίες είναι αδελφές. Η γλυπτική όμως έχει μια σχέση με τον χρόνο και μια σχέση με την αφαίρεση, που τη φέρνει πιο κοντά στη φωτογραφία που κάνει γλυπτική του πραγματικού κόσμου, αφαιρεί για να δημιουργήσει έναν καινούργιο κόσμο. Η φωτογραφία έχει μεγαλύτερη σχέση με την ποίηση, γιατί χρησιμοποιεί τα στοιχεία του υπαρκτού κόσμου, όπως η ποίηση χρησιμοποιεί τις γνωστές λέξεις του κόσμου του πεζού λόγου και τις μετατρέπει σε κάτι που δεν είναι μόνο το σημαινόμενο αλλά είναι και μια μαγεία που κουβαλάνε οι λέξεις. Άρα νομίζω ότι ο κάθε φωτογράφος οφείλει να εμπνέεται από τις άλλες τέχνες, αλλά συνεχώς να σκέφτεται ότι για να χρησιμοποιεί μια μηχανή και έναν φακό, για να είναι απόγονος του Kertesz και της Cameron κάτι σημαίνει αυτό και μπορεί να το πηγαίνει παραπέρα, αλλά δεν έχει κανένα λόγο να το ανατρέπει ή να το θολώνει. Επομένως, όλες οι τέχνες είναι αδελφές, αλλά η κάθε αδελφή έχει μια προσωπικότητα δική της.