fbpx

054. Η Προσοχή και η Αύρα

Δευτέρα, 09 Ιανουαρίου 2017 09:16

Το πεντηκοστό τέταρτο video των "Μικρών Μονόλογων από τον Πλάτωνα Ριβέλλη για τη Φωτογραφία και την Τέχνη" (σειρά 2η, 2017).

Η Προσοχή και η Αύρα

Η σπουδαία Γαλλίδα συγγραφέας Marguerite Yourcenar, που συχνά με έχει επηρεάσει και εμπνεύσει, σε ένα κείμενο της που το τιτλοφορεί «Το παράδοξο του συγγραφέα» (και που θα μπορούσε να επεκταθεί στο παράδοξο κάθε καλλιτέχνη ή κάθε φωτογράφου) λέει, μεταξύ άλλων, ότι μία πρωταρχική αρετή είναι να εντείνει κανείς την προσοχή του. Να προσέχει. Πολύ συχνά έχω σκεφτεί ότι η προσοχή μας την ώρα που φωτογραφίζουμε κλονίζεται, παρασύρεται και γι’ αυτό η φωτογράφηση είναι κάτι πολύ κουραστικό, που όχι μόνο πρέπει να γίνεται κατά μόνας (όχι με παρέα), αλλά πρέπει να είμαστε με τεταμένη προσοχή, με τέτοια ένταση πνεύματος και σώματος, ώστε μετά από λίγη ώρα είναι λογικό να είμαστε κουρασμένοι και να μην αποδίδουμε. Όταν όμως λέει προσοχή, δεν εννοεί ποτέ να βάζουμε τη σκέψη μας (για να επανέλθω σε προηγούμενες ομιλίες μου και παρατηρήσεις μου ότι η σκέψη δεν πρέπει να συνοδεύει την φωτογράφηση). Ένταση της προσοχής δεν σημαίνει κινητοποίηση της σκέψης, διότι η κινητοποίηση της σκέψης ήδη περιέχει μία γνώμη για τα πράγματα που βλέπουμε, ενώ ο φωτογράφος πρέπει να έχει προσοχή, αλλά όχι γνώμη για αυτά που βλέπει, διότι τότε η φωτογραφία μετατρέπεται σε ένα κήρυγμα, σε ένα μήνυμα που έρχεται οπτικά να ενδυναμώσει μία άποψή μας για αυτό που βλέπουμε. Είναι πολύ σημαντικό αυτό, διότι έτσι αναιρείται ο ποιητικός χαρακτήρας της φωτογραφίας, ο καλλιτεχνικός χαρακτήρας της φωτογραφίας, και γίνεται απλώς ένα μανιφέστο, μία υποστήριξη. Είτε η ιδέα της υποστήριξης είναι καλή είτε κακή, δεν παύει από το να είναι μία ιδέα. Δεν φωτογραφίζουμε ιδέες, φωτογραφίζουμε το ασυνείδητο μας, το οποίο παίρνει μορφή μέσα από τα πράγματα που προσέχουμε με ένταση. Αυτή η ένταση μας βοηθάει και μας οδηγεί σε κάτι άλλο. Η σημασία των πραγμάτων που βλέπουμε δεν έγκειται τόσο στην ίδια τους την παρουσία και την ύπαρξη αλλά σε αυτό που κουβαλούν μαζί τους, σε αυτό στο οποίο παραπέμπουν. Θα έλεγα λίγο μελοδραματικά, στην αύρα των αντικειμένων. Όπως όταν βλέπουμε τη φύση ή ανθρώπους που αγαπούμε όπου αυτό που μετράει πιο πολύ είναι η παρουσία, το στίγμα που αφήνουν στον χώρο. Αυτό πρέπει να αισθάνεται ο φωτογράφος, γιατί τον βοηθάει όχι να αποτυπώσει πλέον πληροφορίες αλλά να αντλήσει από τη φωτογραφία του, από τα πράγματα που ερεθίζουν το βλέμμα του, την πνευματικότητα που εκείνος μπορεί να βγάλει από τα αντικείμενα. Και πρέπει να πούμε κάτι, ότι τα αντικείμενα, η φύση, τα πράγματα που βλέπουμε δεν έχουν από μόνα τους πνευματικότητα. Δεν κουβαλάνε μια πνευματικότητα. Φέρουν την πνευματικότητα που ο φωτογράφος, ο καλλιτέχνης, ο άνθρωπος βλέπει μέσα από αυτά. Γι’ αυτό χρειάζεται τεταμένη προσοχή και κοιμισμένη σκέψη την ώρα που φωτογραφίζουμε.