fbpx

072. Αφαίρεση, αντιθέσεις, κυρίαρχη διάσταση

Δευτέρα, 15 Μαϊος 2017 09:45

Το εβδομηκοστό δεύτερο video των "Μικρών Μονόλογων από τον Πλάτωνα Ριβέλλη για τη Φωτογραφία και την Τέχνη" (σειρά 2η, 2017).

Αφαίρεση, αντιθέσεις, κυρίαρχη διάσταση

Οι πληροφορίες από την πραγματική ζωή που περιλαμβάνει το κάδρο της φωτογραφίας και που έχουν μεταλλαχθεί σε αξίες διαφορετικής βαρύτητας μέσα στη φωτογραφία και που όλες μαζί συνιστούν μία απόλυτη πρόταση μπορεί να αποτελούνται και από τμήματα χωρίς πληροφορίες. Αυτό ήταν πιο σαφές την εποχή που κυριαρχούσε η ασπρόμαυρη φωτογραφία, διότι το άσπρο και το μαύρο και το γκρι είναι περιοχές με μηδενικές πληροφορίες, ενώ είναι πιο δύσκολο να πετύχει κάνεις αυτή την αφαίρεση των συγκεκριμένων στοιχείων με το χρώμα που είναι πιο αληθοφανές. Εντούτοις, και εκεί γίνεται και πρέπει αυτές οι περιοχές που δεν έχουν πληροφορίες να αποκτήσουν σημαντική αξία στο φωτογραφικό κάδρο, έτσι ώστε να μην μπορεί ούτε για ένα δευτερόλεπτο να σκεφτεί ο θεατής ότι θα μπορούσαν να λείπουν. Εάν λοιπόν ένα απόλυτο μαύρο ή ένα απόλυτο άσπρο λείπει από μια καλή φωτογραφία, καταρρέουν όλες οι υπόλοιπες πληροφορίες γιατί καταρρέει η ποιητική της διάσταση. Επίσης, όλα τα στοιχεία αυτά, τα οποία μετατρέπονται σε ένα πλαίσιο τεσσάρων πλευρών, ενοποιούνται κάτω από το κλικ το φωτογράφου. Πρέπει να έχουν μία κυρίαρχη διάσταση. Αυτή είναι η κυρίαρχη διάσταση με την οποία έρχεται σε επαφή την πρώτη στιγμή ο θεατής. Είναι, θα λέγαμε, το γεγονός που έγινε φωτογραφία. Είναι το φωτογραφικό γεγονός που δεν υπήρχε στην πραγματικότητα. Και πρέπει αυτό να υπάρχει. Και στη συνέχεια το γεγονός αυτό (αυτό είναι πολύ σημαντικό) να βρει και τα αντίθετα του μέσα στο κάδρο. Να δημιουργήσει οπτικό ενδιαφέρον, οπτικές συγκρούσεις χωρίς να δοθούν απαντήσεις. Όταν λέω αντίθετα, δεν εννοώ σημειολογικά αντίθετα. Δεν εννοώ μηνύματα αντιφατικά που θα δώσουν ενδιαφέρον νοητικό στον θεατή. Πρέπει να δημιουργηθεί μία οπτική ένταση στη φωτογραφία και αυτό δημιουργείται εάν αντιπαραθέσουμε πράγματα που φαινομενικά ανατρέπουν την κυρίαρχη διάσταση. Ένα παράδειγμα από τον κινηματογράφο θα βοηθήσει, διότι εκεί έχουμε την αφήγηση και το σενάριο που είναι πιο προσιτά στην κατανόηση μας. Αν υπάρχει ένα ερωτευμένο ζευγάρι και υπάρχει ένας μεγάλος έρωτας , αυτός θα αναδειχθεί και θα μας δώσει την ευκαιρία να αναπτύξουμε τη συγκίνηση, όταν υπάρχει και κάτι αντίθετο του, όταν υπάρχει μία απόρριψη, ένα μίσος, ένας θάνατος, κάτι που αναιρεί την ερωτική ευτυχία. Αυτό στην φωτογραφία δεν μπορεί να γίνει, διότι η λειτουργία της είναι τελείως διαφορετική (δεν έχει αφήγηση, έχει περιγραφή), αλλά πρέπει να γίνει με οπτικά μέσα, με φωτογραφικά μέσα. Και τότε η φωτογραφία θα γίνει πολύ πιο σημαντική. Επίσης συχνά έχει ακουστεί η λέξη αφαίρεση. Η λέξη αφαίρεση στην τέχνη είναι λέξη σημαντική. Και για ένα μεγάλο διάστημα είχε δημιουργηθεί μία σύγχυση διότι αφαίρεση εθεωρείτο μόνον η μη περιγραφή σαφών αντικειμένων. Αφαίρεση είναι όταν φτάσουμε σε τέτοιο σημείο λιτότητας που τίποτα δεν είναι περιττό και η φωτογραφία περιέχει μόνο τα σημαντικά, όλα τα σημαντικά και κανένα περιττό. Άρα, η διαδικασία με την οποία πρέπει να εξοικειωθεί ο φωτογράφος δεν είναι τόσο πολύ να προσθέτει, όσο να αφαιρεί, να αφαιρεί από τον πραγματικό κόσμο και να αφαιρεί ακόμα και από μια φωτογραφία τελειωμένη. Τότε θα είναι πολύ πιο δυνατή η εικόνα του.