fbpx

096. Το φλου και η φωτογραφία

Δευτέρα, 30 Οκτωβρίου 2017 11:19

Το ενενηκοστό έκτο video των "Μικρών Μονόλογων από τον Πλάτωνα Ριβέλλη για τη Φωτογραφία και την Τέχνη" (σειρά 2η, 2017).

Το φλου και η φωτογραφία

Συχνά με ρωτούν μαθητές μου εάν και σε ποιο βαθμό είναι ανεκτό το φλουτάρισμα στη φωτογραφία, πότε είναι σωστό, ποτέ δεν είναι και ούτω καθεξής. Προφανώς τέτοιες γενικές ερωτήσεις δεν μπορούν να έχουνε γενικές απαντήσεις. Νομίζω ότι στην τέχνη και στη φωτογραφία πρέπει η απάντηση να είναι εξατομικευμένη και στον άνθρωπο και στη συγκεκριμένη φωτογραφία. Εντούτοις, ας επιχειρήσουμε μερικές γενικές αρχές. Το φλουτάρισμα είναι κάτι αφύσικο, το μάτι μας βλέπει πολύ καθαρά. Αν το φλουτάρισμα οφείλεται σε χαμηλή ταχύτητα, τότε όλα είναι ελαφρώς φλου και αυτό είναι πιο ανεκτό από το ανθρώπινο μάτι και τον εγκέφαλο, διότι και στην πραγματική ζωή όταν είμαστε συγκινημένοι, όταν έχει σκοτάδι, όταν κουνάμε το σώμα μας και τα βλέφαρα μας, τα βλέπουμε λίγο όλα θολά. Αν αντίθετα το φλουτάρισμα οφείλεται σε επιλογή ανοικτού διαφράγματος πράγμα που προδίδει το βάθος πεδίου, αυτό είναι αφύσικο διότι στην πραγματικότητα το μάτι μας βλέπει τα πάντα καθαρά, διορθώνει. Άρα αντιλαμβανόμαστε αμέσως ότι κάτι έγινε αφύσικο. Οτιδήποτε είναι αφύσικο στη διαδικασία της φωτογραφίας που είναι ένα αληθοφανές μέσο πρέπει να δικαιολογείται από τη φωτογραφία, πρέπει να «παίζει» εντός εισαγωγικών μέσα στη φωτογραφία. Εδώ όμως έρχεται κάτι άλλο. Εάν αυτό που λέμε «παίζει» είναι αυτό που κλέβει την παράσταση τότε χάνεται η φωτογραφία. Με απλά λόγια αν κάποιος πει «α! μια φωτογραφία φλου», τότε το φλου έχει καπελώσει, έχει μονοπωλήσει τη φωτογραφία και αυτό δεν είναι σωστό. Θα πρέπει αφού δοκιμάσουμε και πολλές ταχύτητες και πολλές αλλαγές διαφράγματος, ανάλογα με την περίπτωση, να έχουμε το θάρρος εκ των υστέρων να κρίνουμε απορρίπτοντας τις προσπάθειες που δεν πέτυχαν. Θα πετύχει εκείνη όπου το φλου παίζει ρόλο καλλιτεχνικό, φορμαλιστικό, δημιουργικό, που θα είναι στοιχείο της φωτογραφίας και που δεν θα είναι φανερή η ύπαρξη του. Οπόταν, αν είναι φανερή, τότε γίνεται εντυπωσιακή και πρέπει η φωτογραφία να παραμεριστεί. Σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιεί κανείς το φλου με τη λάθος αντίληψη ότι τονίζει κάτι, ας πούμε εάν βάλω φλου φόντο, τονίζω το πρώτο πλάνο. Αυτό είναι πάρα πολύ επίπεδος, επιφανειακός τρόπος να κάνει κανείς αυτές τις επιλογές. Αντίθετα πρέπει να σκεφτεί ότι οτιδήποτε είναι μέσα στη φωτογραφία σε πρώτο ή σε τελευταίο πλάνο, στο κέντρο ή στις άκρες, πρέπει να λειτουργεί δημιουργικά και σε συνδυασμό με τις άλλες διαστάσεις της φωτογραφίας. Άρα, πιο λογικό θα ήταν αν θέλουμε να προβάλουμε κάτι να το προβάλουμε με τη θέση μας απέναντι στα πράγματα, παρά με το να τονίζουμε σαν να κάνουμε ζωγραφική με πινέλα το ένα σε βάρος του άλλου. Και μην ξεχνάμε ότι στη ζωγραφική το χρώμα, επειδή έχει λειτουργικό χαρακτήρα και είναι σώμα του έργου, μπορεί να ξεπεράσει το θολό ή τη μη σαφή παρουσία. Μπορεί δηλαδή να λειτουργήσει σαν αφηρημένη έννοια, όχι όμως στη φωτογραφία. Στη φωτογραφία, ειδικά εάν έχουμε χρώμα, θα είναι πάντοτε κάτι χρωματιστό, κάτι συγκεκριμένο. Άρα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το φλου είναι μέρος του κάδρου και δεν πρέπει ποτέ να το υποσκελίζει.