fbpx

011. Υπαρξιακός φόβος και τέχνη

Δευτέρα, 14 Μαρτίου 2016 09:30

Το ενδέκατο από τη σειρά videos "Μικροί Μονόλογοι από τον Πλάτωνα Ριβέλλη για τη Φωτογραφία και την Τέχνη".

Υπαρξιακός φόβος και τέχνη

Ο άνθρωπος συνοδεύεται όλη του τη ζωή από έναν υπόγειο φόβο, που είναι γραμμένος μέσα του. Τον φόβο ότι προχωράει προς μία σταδιακή φθορά που θα τον οδηγήσει σε μια εξαφάνιση, σε ένα άγνωστο. Αυτός ο φόβος δεν είναι συνειδητός, αλλά είναι εκεί. Ο καλλιτέχνης έχει μια μικρή διαφορά από τους άλλους ανθρώπους. Στέκεται μπροστά στον φόβο του. Έχει μεγαλύτερη συνείδηση του φόβου. Διότι σε αυτόν τον φόβο έχουν απαντήσει λίγα πράγματα. Η θρησκεία είναι ένα από αυτά, η τέχνη και, ίσως, η αγάπη. Η επιστήμη δύσκολα απαντάει. Διότι η επιστήμη λύνει ερωτήματα για να βρεθεί σε ένα επόμενο ερώτημα. Αλλά αν απαντήσει σε κάποιον, αυτό είναι μεγάλη ευτυχία. Εμένα προσωπικά η τέχνη μού δίνει τη δύναμη να δω τον κόσμο σαν ιερό, όπως έλεγε ο Pasolini, ο οποίος είχε πει σε μια ταινία του ότι αν ένα πρωί ξυπνήσεις και δεις τον κόσμο σαν κάτι φυσικό, αν δεις τον ήλιο, τη θάλασσα, τον ουρανό σαν κάτι φυσικό, τότε όλα έχουν τελειώσει. Έτσι ο φόβος αυτός της ύπαρξης μπορεί να γίνει μία δύναμη δημιουργίας. Γι’ αυτό και ένας άνθρωπος που βλέπει τα πάντα μαύρα, δεν είναι λογικό να μπορεί να δημιουργήσει ή να θέλει να δημιουργήσει. Ένας άνθρωπος που τα βλέπει όλα ρόδινα, επίσης δεν έχει λόγο να δημιουργήσει. Αλλά ένας που αισθάνεται το πρόβλημα, τον φόβο, την απειλή και θέλει να απαντήσει σε αυτήν, τότε έχει κάθε λόγο να δημιουργήσει και τότε η δημιουργία είναι θριαμβευτική απάντηση. Αυτός είναι και ένα λόγος που όταν κάποτε ρώτησαν τον Tarkovsky αν η ταινία του Stalker ήταν μια ταινία απελπισίας, αυτός απάντησε ότι αν είναι έτσι όπως το λέτε, τότε δεν είναι έργο τέχνης. Διότι ένα έργο τέχνης γίνεται επειδή ο καλλιτέχνης έχει την ανάγκη και τη δύναμη να απαντήσει στον βασικό υπαρξιακό φόβο. Εάν το φέρουμε αυτό στα μέτρα της φωτογραφίας που συχνά απεικονίζει, ή προσπαθεί να απεικονίσει, τη δυστυχία, ας σκεφτούμε ότι ο Winogrand είχε πει ότι οτιδήποτε απεικονίζει η φωτογραφία το κάνει υπέροχο και ωραίο. Άρα ακόμα και όταν χρησιμοποιεί κανείς ως θέμα τη δυστυχία, πρέπει η απάντηση να είναι θριαμβευτικά θετική.